Pravilnik o načinu i postupku upravljanja istrošenim baterijama i akumulatorima

Član 1 Predmet

Ovim pravilnikom bliže se propisuje sadržina i izgled oznaka na baterijama, dugmastim baterijama i akumulatorima prema sadržaju opasnih materija, način i postupak upravljanja istrošenim baterijama i akumulatorima, kao i uređajima sa ugrađenim baterijama i akumulatorima.

Član 2 Cilj

Upravljanje istrošenim baterijama i akumulatorima vrši se na način kojim se obezbeđuju i osiguravaju uslovi za:

1. 1) sprečavanje i smanjenje štetnog uticaja istrošenih baterija i akumulatora na životnu sredinu i zdravlje ljudi;
2. 2) sprečavanje, zabranu ili ograničavanje stavljanja na tržište baterija i akumulatora koji ne ispunjavaju propisane zahteve;
3. 3) razvoj i uspostavljanje tržišta baterija i akumulatora koji sadrže manje količine opasnih materija ili koje sadrže manje zagađujućih materija, a posebno žive, kadmijuma i olova;
4. 4) postizanje visokog nivoa sakupljanja, tretmana i reciklaže istrošenih baterija i akumulatora;
5. 5) podsticanje novih tehnologija za tretman i reciklažu, ekonomski efikasnih metoda reciklaže za sve vrste baterija i akumulatora;
6. 6) unapređivanje standarda zaštite životne sredine od strane proizvođača, uvoznika, distributera, trgovca i krajnjih korisnika u toku životnog ciklusa baterija i akumulatora, a posebno operatera postrojenja za tretman ili reciklažu istrošenih baterija i akumulatora.

Član 3 Primena

(1) Odredbe ovog pravilnika odnose se na sve vrste baterija i akumulatora, bez obzira na oblik, veličinu, masu i materijale od kojih su izrađeni, kao i na datum njihovog stavljanja na tržište Republike Srbije.

(2) Odredbe ovog pravilnika ne odnose se na:

1. 1) baterije i akumulatore koji se koriste u opremi koja ima poseban značaj za državnu bezbednost, opremi ugrađenoj u oružje, municiju i vojnu opremu, osim ako se radi o proizvodima koji se ne koriste isključivo u vojne svrhe;
2. 2) opremu projektovanu za upućivanje u svemir.

Član 4 Značenje izraza

Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

1. 1) baterija i akumulator jeste svaki izvor električne energije proizvedene direktnim pretvaranjem hemijske energije, a koji se sastoji od jedne ili više primarnih baterijskih ćelija (koje se ne mogu puniti) ili jedne ili više sekundarnih baterijskih ćelija (koje se mogu puniti);
2. 2) baterijski sklop jeste svaki set baterija ili akumulatora koji su međusobno povezani i/ili zapečaćeni u spoljašnji omot na način da čine celinu koju krajnji korisnik ne može da razdvoji ili otvori;
3. 3) dugmasta baterija označava malu okruglu prenosnu bateriju i akumulator čiji je prečnik veći od visine i koja je namenjena za specijalne svrhe kao što su slušni aparati, satovi, mala prenosiva oprema, sigurnosno napajanje i slično;
4. 4) prenosiva baterija ili akumulator jeste svaka baterija, dugmasta ćelija, baterijski sklop ili akumulator koji je zatvoren/zapečaćen, koji se može prenositi u ruci i koji nije industrijska baterija ili akumulator niti starter;
5. 5) starter (automobilski akumulator) jeste baterija ili akumulator za pokretanje motora sa unutrašnjim sagorevanjem (uključujući osvetljenje ili inicijalno paljenje);
6. 6) industrijska baterija ili akumulator jeste svaka baterija ili akumulator koji je namenjen isključivo industrijskom ili profesionalnom korišćenju ili koji se koristi u bilo kojoj vrsti električnog vozila;
7. 7) istrošena baterija ili akumulator jeste baterija ili akumulator koji se ne može ponovo koristiti i predstavlja otpad, a namenjena je tretmanu odnosno reciklaži;
8. 8) uređaj jeste svaki električni ili elektronski aparat koji se potpuno ili delimično napaja energijom dobijenom iz baterije ili akumulatora ili ima mogućnost takvog napajanja;
9. 9) bežični električni alat jeste svaki ručni uređaj koji se napaja iz baterije ili akumulatora i koji je namenjen za aktivnosti održavanja, građenja i druge slične aktivnosti;
10. 10) subjekti upravljanja baterijama i akumulatorima, odnosno istrošenim baterijama i akumulatorima jesu: proizvođač, uvoznik, distributer i trgovac baterija i akumulatora, vlasnik i sakupljač istrošenih baterija i akumulatora, lice koje vrši tretman ili drugi operater postrojenja za tretman, uključujući reciklažu, odnosno odlaganje;
11. 11) proizvođač, baterija i akumulatora, odnosno uređaja jeste pravno lice ili preduzetnik koji proizvodi pojedinačne baterije i akumulatore, odnosno uređaje čiji su sastavni deo baterije i akumulatori i stavlja ih na tržište Republike Srbije;
12. 12) uvoznik baterija i akumulatora, odnosno uređaja jeste pravno lice ili preduzetnik koji uvozi pojedinačne baterije i akumulatore, odnosno uređaje čiji su sastavni deo baterije i akumulatori i stavlja ih na tržište Republike Srbije;
13. 13) distributer baterija i akumulatora, odnosno uređaja jeste svako lice koje, u obavljanju svoje delatnosti, isporučuje baterije i akumulatore, odnosno uređaje čiji su sastavni deo baterije i akumulatori, krajnjem korisniku. Pod distributerom se smatra i proizvođač, ukoliko proizvedenu ili uvezenu opremu obezbeđuje neposredno krajnjem korisniku;
14. 14) trgovac jeste fizičko ili pravno lice koje prodaje krajnjem korisniku baterije i akumulatore ili uređaje čiji su sastavni deo baterije i akumulatori;
15. 15) vlasnik istrošenih baterija i akumulatora jeste fizičko ili pravno lice koje poseduje istrošene baterije i akumulatore, kao i pravno ili fizičko lice čijom delatnošću stalno ili povremeno nastaju istrošene baterije i akumulatori;
16. 16) lice koje sakuplja istrošene baterije i akumulatore jeste pravno lice ili preduzetnik koji ima dozvolu za obavljanje navedene delatnosti, u skladu sa zakonom;
17. 17) lice koje vrši transport istrošenih baterija i akumulatora jeste pravno lice ili preduzetnik koji ima dozvolu za obavljanje navedene delatnosti, u skladu sa zakonom;
18. 18) lice koje vrši skladištenje istrošenih baterija i akumulatora jeste pravno lice ili preduzetnik koji ima dozvolu za obavljanje navedene delatnosti, u skladu sa zakonom;
19. 19) lice koje vrši tretman istrošenih baterija i akumulatora jeste pravno lice ili preduzetnik koji ima dozvolu za obavljanje navedene delatnosti, u skladu sa zakonom;
20. 20) sakupljanje istrošenih baterija i akumulatora jeste sakupljanje i razvrstavanje radi transporta;
21. 21) stopa sakupljanja jeste procenat dobijen deljenjem mase istrošenih prenosivih baterija i akumulatora sakupljenih u jednoj kalendarskoj godini i prosečne mase prenosivih baterija i akumulatora koje su proizvođači stavili na tržište tokom te i prethodne dve kalendarske godine pomnožena sa 100;
22. 22) tretman istrošenih baterija i akumulatora obuhvata fizičke, termičke ili hemijske procese, koji menjaju karakteristike navedenog otpada sa ciljem smanjenja zapremine ili opasnih karakteristika, olakšanja rukovanja ili podsticanja reciklaže i uključuje ponovno iskorišćenje i reciklažu;
23. 23) reciklaža istrošenih baterija i akumulatora jeste prerada istrošenih baterija i akumulatora u proizvodnom procesu za prvobitnu ili drugu namenu, osim u energetske svrhe;
24. 24) odlaganje jeste svaki postupak ili metoda odlaganja otpada (D operacija) u skladu sa zakonom o upravljanju otpadom, a koji je odgovarajući ili se može koristiti za odlaganje otpadaka i ostataka nakon tretmana, odnosno reciklaže istrošenih baterija i akumulatora.

Član 5 Ispunjenost uslova zaštite životne sredine

(1) Upravljanje istrošenim baterijama i akumulatorima je skup mera koje obuhvataju sakupljanje, transport, skladištenje, razvrstavanje, tretman, reciklažu istrošenih baterija i akumulatora, kao i odlaganje otpadaka i ostataka nakon tretmana, odnosno reciklaže istrošenih baterija i akumulatora.

(2) Upravljanje istrošenim baterijama i akumulatorima vrši se na način kojim se obezbeđuje ispunjenost uslova zaštite životne sredine koji se odnose na:

1. 1) označavanje baterija, dugmastih baterija i akumulatora;
2. 2) odvojeno sakupljanje, tretman, visoku stopu reciklaže za sve vrste istrošenih baterija i akumulatora i odlaganje otpadaka i ostatka nakon tretmana, odnosno reciklaže.

Član 6 Označavanje baterija i akumulatora

(1) Baterije, dugmaste baterije i akumulatori označavaju se prema sadržaju opasnih materija (živa, kadmijum i olovo).

(2) Označavanje o odvojenom sakupljanju sadrži znak precrtanog kontejnera kojim se označava odvojeno sakupljanje svih baterija i akumulatora.

(3) Simbol mora biti vidljiv, čitljiv i neizbrisiv.

(4) Opis i izgled znaka o odvojenom sakupljanju dat je u Prilogu 1. – Znak o odvojenom sakupljanju, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 7 Obaveštavanje krajnjih korisnika

(1) Obaveštenje koje proizvođač i uvoznik baterija i akumulatora dostavlja krajnjem korisniku sadrži informaciju o:

1. 1) mogućim negativnim uticajima koje materije korišćene u baterijama i akumulatorima imaju na životnu sredinu i zdravlje ljudi;
2. 2) obavezi odvojenog sakupljanja istrošenih baterija i akumulatora od ostalog otpada, u cilju njihovog tretmana i reciklaže;
3. 3) načinu sakupljanja i reciklaže, kao i doprinosu krajnjeg korisnika reciklaži istrošenih baterija i akumulatora;
4. 4) značenju znaka odvojenog sakupljanja istrošenih baterija i akumulatora.

(2) Uređaji moraju biti proizvedeni tako da se obezbeđuje laka i sigurna zamena istrošene baterije i akumulatora iz uređaja, u skladu sa uputstvom koje se prilaže uz uređaj.

(3) Uputstvo iz stava 2. ovog člana sadrži obaveštenje za krajnjeg korisnika o sadržaju opasnih materija u ugrađenim baterijama i akumulatorima, odnosno o znaku odvojenog sakupljanja, u skladu sa ovim pravilnikom.

(4) Odredbe st. 2. i 3. ovog člana ne primenjuju se na uređaje čija je lista data u Prilogu 2. – Lista uređaja koji sadrže baterije i akumulatore, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 8 Obaveštavanje trgovca i sakupljača

Obaveštenje koje proizvođač i uvoznik baterija i akumulatora dostavlja trgovcu i sakupljaču baterija i akumulatora sadrži informaciju o mestima sakupljanja istrošenih baterija i akumulatora na teritoriji Republike Srbije, nezavisno od hemijskog sastava i porekla, na način da se izbegne nastajanje rizika i opasnost po životnu sredinu i zdravlje ljudi.

Član 9 Preuzimanje istrošenih baterija i akumulatora

(1) U prodajnom prostoru na vidnom mestu ističe se obaveštenje odnosno informacija za krajnjeg korisnika o mestu i načinu sakupljanja istrošenih baterija i akumulatora.

(2) U prodajnom objektu od krajnjeg korisnika, preuzimaju se istrošene baterije i akumulatori iz prodajnog programa tog objekta, bez obzira na proizvođača, uključujući istrošene baterije i akumulatore koji mogu biti sastavni delovi uređaja koje prodaje.

(3) Trgovac predaje istrošene baterije i akumulatore sakupljaču i/ili licu koje vrši skladištenje i/ili licu koje vrši tretman uz popunjeni Dokument o kretanju opasnog otpada.

Član 10 Stopa sakupljanja

(1) Radi uspostavljanja sistema upravljanja istrošenim baterijama i akumulatorima određuju se sledeće stope sakupljanja:

1. 1) do 31. decembra 2012. godine – najmanje 25 % stope sakupljanja baterija i akumulatora;
2. 2) do 31. decembra 2016. godine – najmanje 45 % stope sakupljanja baterija i akumulatora.

(2) Praćenje ispunjenosti stope sakupljanja istrošenih baterija i akumulatora vrši se godišnje prema šemi praćenja ispunjavanja stope sakupljanja koja je data u Prilogu 3. – Šema praćenja ispunjavanja stope sakupljanja, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

(3) Istrošene baterije i akumulatori koji su nastali obavljanjem delatnosti sakupljaju se, razvrstavaju, klasifikuju, u skladu sa zakonom i čuvaju se do predaje licu koje vrši sakupljanje i/ili licu koje vrši skladištenje i/ili licu koje vrši tretman.

Član 11 Sakupljanje i skladištenje

(1) Svako kretanje istrošenih baterija i akumulatora prati Dokument o kretanju opasnog otpada, u skladu sa posebnim propisom.

(2) U skladištu istrošenih baterija i akumulatora nije dozvoljeno rasklapanje i odstranjivanje tečnosti iz akumulatora.

(3) Skladište istrošenih baterija i akumulatora mora da ima naročito:

1. 1) nepropusnu podlogu sa opremom za sakupljanje nenamerno prosutih tečnosti;
2. 2) kontejnere za odvojeno sakupljanje i razvrstavanje istrošenih baterija i akumulatora;
3. 3) sistem za zaštitu od požara, u skladu sa posebnim propisima.

Član 12 Sakupljanje iz domaćinstva

(1) Istrošene baterije i akumulatori iz domaćinstava sakupljaju se odvojeno od komunalnog i ostalih vrsta otpada.

(2) Istrošene baterije i akumulatori odvojeno se sakupljaju prema vrstama u posebno označene kontejnere, a prema programu jedinice lokalne samouprave za sakupljanje opasnog otpada iz domaćinstava, i to:

1. 1) otpadni starteri;
2. 2) istrošene prenosive baterije i akumulatori.

Član 13 Tretman i reciklaža

(1) Tretman, odnosno reciklaža istovrsnih baterija i akumulatora vrši se primenom najbolje dostupnih tehnika, kojima se obezbeđuje zaštita zdravlja ljudi i životne sredine.

(2) Pri prenošenju obaveze tretmana na lice koje vrši tretman istrošenih baterija i akumulatora prednost se daje postrojenju koje je uključeno u sertifikovani sistem zaštite životne sredine (EMAS).

(3) Istrošene baterije i akumulatori koji se sakupljaju radi tretmana, skladište se u skladu sa zakonom.

(4) Pri tretmanu otpadnih vozila, otpada od električnih i elektronskih proizvoda i dobara ili druge opreme i uređaja čiji su sastavni deo baterije i akumulatori, odvajaju se baterije i akumulatori i obezbeđuje njihova predaja licu koje vrši sakupljanje i/ili licu koje vrši skladištenje i/ili licu koje vrši tretman istrošenih baterija i akumulatora.

(5) Tretman istrošenih baterija i akumulatora, odnosno reciklaža vrši se u skladu sa detaljnim zahtevima za tretman i reciklažu koji su dati u Prilogu 4. – Detaljni zahtevi u vezi sa tretmanom i reciklažom, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 14 Odlaganje

(1) Istrošene baterije i akumulatori ne mogu se odlagati na deponiju i spaljivati.

(2) Otpaci i ostaci istrošenih baterija i akumulatora, nakon tretmana, odnosno reciklaže, mogu se odlagati u skladu sa zakonom i posebnim propisom.

Član 15

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

(2) Broj 110-00-158/2010-05

(3) U Beogradu, 3. novembra 2010. godine

(4) Ministar,

(5) dr Oliver Dulić, s.r.

(6) Prilog 1.