Pravilnik o metodama fizičkih i hemijskih analiza za kontrolu kvaliteta žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa

Član 1

Kontrola kvaliteta žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa vrši se na uzetim uzorcima za ispitivanje po metodama koje su propisane ovim pravilnikom.

Član 2

(1) Metode kontrole kvaliteta žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa su:

1. 1) metode uzimanja uzoraka;
2. 2) metode fizičkih i hemijskih analiza.

(2) Metode iz stava 1. tačka 2. ovog člana obavezne su i čine sastavni deo ovog pravilnika.

Član 3

Metodama uzimanja uzoraka žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa utvrđuju se postupci i način uzimanja uzoraka na kojima se vrši kontrola kvaliteta tih proizvoda.

Član 4

Metodama fizičkih i hemijskih analiza utvrđuju se uslovi za fizičke i hemijske analize na uzorcima žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa radi provere fizičkih svojstava i hemijskog sastava proizvoda.

Član 5

(1) U izveštaju o izvršenom fizičkom i hemijskom ispitivanju žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa, moraju biti prikazani rezultati utvrđeni primenom fizičkih i hemijskih metoda analize propisanih ovim pravilnikom.

(2) Preciznost određivanja metoda hemijske analize, shodno odredbama ovog pravilnika, utvrđuje se prema principima savremene tehnološke prakse, a izražava kao srednja vrednost najmanje dva određivanja koja je izvršio paralelno ili ubrzo jedno za drugim na istom uzorku za ispitivanje, isti analitičar i u istoj laboratoriji.

Član 6

Uzimanje uzoraka žita, mlinskih i pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa (u daljem tekstu: proizvodi) mora da izvrši stručno lice.

Član 7

Uzimanje uzoraka proizvoda vrši se:

1. 1) u proizvodnji na proizvodnim partijama ili delu proizvodnih partija;
2. 2) u uslovima prometa na ambalažnim jedinicama, odnosno na isporuci (pošiljci).

Član 8

Uzimanje uzoraka proizvoda u uslovima proizvodnje i prometa mora se izvršiti na način koji obezbeđuje da svaka jedinica proizvoda ima istu mogućnost da bude izabrana kao uzorak.

Član 9

Uzorak mora predstavljati prosečan sastav celokupne količine proizvoda od koje se uzorak uzima.

Član 10

Pod isporukom (pošiljkom) proizvoda, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se količina proizvoda pripremljena za stavljanje u promet.

Član 11

(1) Pod ambalažnim jedinicama proizvoda, u smislu ovog pravilnika, podrazumevaju se odgovarajuće količine proizvoda iste vrste upakovane u pojedinačnu ambalažu odgovarajuće zapremine, sa obaveznom oznakom za identifikaciju.

(2) Ambalažne jedinice mogu biti upakovane u zbirne ambalažne jedinice.

Član 12

(1) Pod pojedinačnim (osnovnim) uzorkom proizvoda, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se manja količina proizvoda uzeta sa jednog mesta proizvodne partije.

(2) Serija pojedinačnih uzoraka iz stava 1. ovog člana mora biti uzeta sa različitih mesta proizvodne partije.

Član 13

Pod ukupnim uzorkom žita u rasutom stanju i mlinskih proizvoda, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se skup pojedinačnih, sjedinjenih i brižljivo izmešanih uzoraka jedne partije.

Član 14

Pod ukupnim uzorkom pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se skup pojedinačnih uzoraka izuzetih iz jedne partije.

Član 15

Pod uzorkom za ispitivanje proizvoda, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se uzorak koji se dobija redukcijom ukupnog uzorka i koji služi za laboratorijsko ispitivanje.

Član 16

Uzorci žita i pošiljke čija su zrna oštećena za vreme transporta (vodom i dr.) moraju se posebno uzorkovati i ne smeju se mešati sa zdravim zrnom.

Član 17

Broj uzetih uzoraka zavisi od vrste proizvoda, mase, odnosno zapremine proizvoda, veličine ambalažne jedinice i proizvedene količine, odnosno pošiljke i izdvaja se za svaku vrstu proizvoda na osnovu tabela 1, 2, 3, 4, 5 i 6 iz ovog pravilnika.

Član 18

(1) Pribor i uređaji (sonde, ručne lopatice i dr.) koji se koriste za uzimanje uzoraka proizvoda moraju biti odgovarajuće veličine i zapremine, čisti i suvi, i od materijala koji ne utiče na kvalitet koji je proizvod imao u vreme uzimanja uzoraka.

(2) Uzorci proizvoda za laboratorijsko ispitivanje koji nisu u originalnom pakovanju pakuju se u čiste i suve posude od stakla ili drugog pogodnog materijala koji ne oksidiše i posude ili vrećice koje su nepropustljive za vlagu i vazduh. Ambalaža ne sme uticati na izmenu sastava i kvaliteta uzetih uzoraka i mora posedovati mogućnost hermetičkog zatvaranja.

(3) Na posudama ili drugoj vrsti ambalaže sa uzorkom moraju se nalaziti podaci na privesku ili etiketi koja se učvršćuje i pečatnim voskom ili olovnom plombom da bi se obezebdila originalnost uzorka i da bi se onemogućilo otvaranje uzorka bez povrede i oštećenja pečata i samog pakovanja.

(4) Podaci iz stava 3. ovog člana moraju biti neizbrisivi.

Član 19

Uz svaki uzorak za ispitivanje moraju se priložiti sledeći podaci i to:

1. 1) prevozno sredstvo i njegova oznaka (broj);
2. 2) naziv mesta iz koga je otpremljena isporuka;
3. 3) naziv mesta u koje je upućena isporuka;
4. 4) datum prispeća isporuke;
5. 5) količina proizvoda;
6. 6) broj vreća ili oznaka „rasuto”;
7. 7) vrsta proizvoda;
8. 8) oznaka za identifikaciju ili broj partije;
9. 9) firma, odnosno naziv i sedište prodavca;
10. 10) firma, odnosno naziv i sedište kupca;
11. 11) broj i datum ugovora;
12. 12) datum završetka utovara, odnosno istovara;
13. 13) bliža oznaka mesta i datum uzimanja uzoraka;
14. 14) datum proizvodnje za mlinske proizvode, pekarske proizvode, testenine i brzo smrznuta testa;
15. 15) potpisi lica i pečat organizacije koja je uzimala uzorke.

Član 20

(1) Zapisnik o uzimanju uzoraka proizvoda obavezno sastavlja lice koje uzima uzorak za ispitivanje i u njega unosi podatke značajne za rezultat ispitivanja: stanje u kome se proizvod nalazio u momentu uzimanja uzoraka, podrazumevajući vidljive znake oštećenja nastalih u transportu ili skladištu, odnosno silosu.

(2) U zapisnik se unose podaci o načinu uzimanja uzoraka i sve okolnosti koje su mogle uticati na uzimanje uzoraka.

(3) Zapisnik iz stava 1. ovog člana potpisuje stručno lice koje uzima uzorak i predstavnik organizacije udruženog rada.

Član 21

Uzorak proizvoda dostavlja se na kontrolu u roku od najdalje 48 sati posle uzimanja uzorka.

Član 22

(1) Za uzimanje uzoraka žita i mlinskih proizvoda koji se nalaze u vrećama koristi se sonda koja je prikazana na slici 1 (u prilogu).

(2) Uzorci žita i mlinskih proizvoda koji se nalaze u rasutom stanju uzimaju se pomoću izdužene sonde prikazane na sl. 2 i 3 (u prilogu) ili cilindrične sonde prikazane na slici 4 (u prilogu).

(3) Uzorci proizvoda iz stava 1. ovog člana u rasutom stanju u toku pretovara uzimaju se pomoću cilindrične sonde prikazane na slici 5 ( u prilogu).

(4) Za mešanje i redukciju uzoraka koriste se ručne lopate prikazane na slici 6 (u prilogu) i razdeljivač uzorka prikazan na slici 7 (u prilogu).

Član 23 Metode uzimanja uzoraka žita i mlinskih proizvoda

(1) Pojedinačni uzorci žita u mlinskih proizvoda koji se isporučuju ili skladište u rasutom stanju uzimaju se sondom:

(2) – iz vagona, kamiona i slično zavisno od veličine prevoznog sredstva, po celoj dubini sloja (iz sredine i svakog ugla na udaljenosti 500 mm od stranice prevoznog sredstva), ili iz tri sloja (sa vrha, sredine i dna), a broj mesta uzimanja uzoraka određuje se na osnovu tabele 1:

(3) Tabela 1

(4) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(5) Veličina isporuke

(6) Broj mesta za uzimanje uzoraka

(7) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(8) Manje od 15 tona

(9) 5

(10) 15 do 30 tona

(11) 8

(12) 30 do 50 tona

(13) 11

(14) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(15) – iz šlepova i brodova za vreme utovara, odnosno istovara, i to u istim vremenskih razmacima, na najpogodnijim radnim mestima, izdvajanjem pojedinačnih uzoraka u približno istim količinama, tako da se obezbedi uzimanje uzoraka sa svih nivoa:

(16) – iz skladišta na rastojanju od navjiše 2 m između pojedinih mesta sondiranja, s tim da se iz gornjeg i donjeg sloja uzima isti broj uzoraka ako visina uskladištene mase nije veća od 0,75 m, a iz gornjeg, srednjeg i donjeg sloja kad je visina uskladištene mase veća od 0,75 m.

Član 24

(1) Pojedinačni uzorci žita i mlinskih proizvoda koji su upakovani u vreće uzimaju se sa vrha, iz sredine i sa dna vreće, u jednakim količinama,zavisno od broja vreća, što se određuje na osnovu tabele 2.

(2) Tabela 2

(3) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Veličina isporuke

(5) Broj uzoraka

(6) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(7) Manje od 10 vreća

(8) iz svake vreće

(9) Od 10 do 100 vreća

(10) 10 nesumice odabranih vreća

(11) Više od 100 vreća

(12) uzorci se uzimaju kao što je dato u tabeli 3

(13) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(14) Tabela 3

(15) Tabala 3 odštampana je u „Službenom listu SFRJ”, broj 74/88 na strani 1855.

(16) Isporuka se podeli u nekoliko grupa, tako da svaka grupa sadruži „a” jedinica – vreća (poslednja grupa može imati manje od „a” jedinica), pa se iz svake grupe nesumice odvoji po 1 jedinica iz koje će se uzeti uzorak. Broj „a” se uzima iz tabele 3, u kojoj N označava broj vreća u isporuci.

(17) Prilikom odvajanja vreća iz kojih će se uzeti uzorci, potrebno je da za svaku grupu redni broj vreće u grupi bude drugi.

Član 25

Ukupni uzorak za žita i mlinske proizvode u rasutom stanju koji je formiran iz više pojedinačnih uzoraka mora se dobro izmešati i redukovti do uzorka za ispitivanje razdeljivačem uzorak (sl. 7 u prilogu) ili postupkom četvrtanja.

Član 26

(1) Potrebna količina uzorka za žita i mlinske proizvode u rasutom stanju za svaku partiju od 500 tona navedena je u tabeli 4.

(2) Tabela 4.

(3) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Redni broj

(5) Proizvod

(6) Pojedinačan uzorak

(7) Ukupan

(8) uzorak

(9) Uzorak za ispitivanje

(10) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(11) 1

(12) Žita

(13) najviše 1 kg

(14) 100 kg

(15) 5 kg

(16) 2

(17) Mlinski proizvodi

(18) najviše 1 kg

(19) 100 kg

(20) 3 kg

(21) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(22) Od uzorka za ispitivanje formiraju se dva primerka, koji se šalju na analizu, odnosno superanalizu.

Član 27

(1) Ako su žito i mlinski proizvodi originalno upakovani u ambalažne jedinice manjih zapremina, svaka nasumice uzeta pojedinačna jedinica može biti uzorak. Broj uzetih uzoraka utvrđuje se na osnovu tabele 5.

(2) Tabela 5

(3) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Proizvod

(5) Količina od koje se uzima uzorak

(6) Broj uzetih uzoraka

(7) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(8) 1. Žito

(9) – za jedinice mase do 1 kg

(10) –za proizvode do 3000 jedinica

(11) najmanje 5 uzoraka

(12) – za svakih daljih 2000 jedinica

(13) još po 1 uzorak

(14) – za jedinice mase veće od 1 kg

(15) – za proizvode do 1500 jedinica

(16) najmanje 3 uzorka

(17) – za svakih daljih 1000 jedinica

(18) još po 1 uzorak

(19) 2. Mlinski proizvodi

(20) – za jedinice mase do 1 kg

(21) – za proizvode do 3000 jedinica

(22) najmanje 5 uzoraka

(23) – za svakih daljih 2000 jedinica

(24) još po 1 uzorak

(25) – za jedinice mase veće od 1kg

(26) – za proizvode do 1500 jedinica

(27) najmanje 3 uzoraka

Član 28 Metode za uzimanje uzoraka pekarskih proizvoda, testenina i brzo smrznutih testa

Pojedinačni uzorci hleba i peciva koji nisu originalno pakovani uzimaju se metodom sistematskog uzorka tako što se najpre utvrdi ukupan broj primeraka proizvoda iste vrste i mase i taj broj se deli brojem 10, a dobijeni količnik predstavlja ključ po kome se uzimaju pojedinačni uzorci.

Član 29

(1) Ako su pekarski proizvodi originalno upakovani u ambalažne jedinice manjih zapremina, svaka pojedinačna jedinica uzeta nesumice može biti uzorak za ispitivanje. Broj uzetih uzorak utvrđuje se na osnovu tabele 6.

(2) Tabela 6.

(3) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Proizvodi

(5) Količina od koje se uzima uzorak

(6) Broj uzetih uzoraka

(7) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(8) Pekarski proizvodi, testenine i brzo smrznuta testa

(9) – za jedinice mase do 1 kg

(10) – za proizvode do 3000 jedinica

(11) najmanje 5 uzoraka

(12) – za svakih daljih 2000 jedinica

(13) još po 1 uzorak

(14) – za jedinice mase veće od 1kg

(15) – za proizvode do 1500 jedinica

(16) najmanje 3 uzorka

Član 30 Metode fizičkih i hemijskih analiza za kontrolu kvaliteta proizvoda

Metode fizičkih i hemijskih analiza kojima se vrši kontrola kvaliteta proizvoda jesu:

Član 31

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu SFRJ”.

(2) Br. 07/821-1

(3) 16. decembra 1986. godine

(4) Beograd

(5) Direktor

(6) saveznog zavoda za

(7) standardizaciju,

(8) Vukašin Dragojević, s.r.

(9) METODE

(10) FIZIČKIH I HEMIJSKIH ANALIZA ZA KONTROLU KVALITETA ŽITA, MLINSKIH I PEKARSKIH PROIZVODA, TESTENINA I BRZO SMRZNUTIH TESTA